AI in klare taal-editie
OpenAI houdt zijn sterkste model achter. Intussen komt goedkoper AI-werk dichterbij.
OpenAI kiest voor een goedkoper model in plaats van zijn topmodel
Volgens OpenAI kost GPT-6.1 Sol een vijfde van de prijs van Astra. En Sol mag je wel gebruiken voor werk.
OpenAI brengt zijn nieuwste topmodel, GPT-6.1 Astra, niet uit. Het bedrijf noemt veiligheidsredenen. In plaats daarvan komt GPT-6.1 Sol beschikbaar. Volgens OpenAI is Sol bijna even goed in drie dingen: coderen, een computer bedienen en professioneel werk. Coderen is software schrijven. Toch kost Sol maar een vijfde van Astra. Via de API kost Sol ongeveer 2 dollar per miljoen tokens invoer. Voor uitvoer is dat 10 dollar per miljoen tokens. De API is de koppeling waarmee bedrijven het model in hun eigen software gebruiken. Een token is een klein stukje tekst dat een AI verwerkt. Sol werkt via de API, ChatGPT Work en Codex. Voor bedrijven kan dat de kosten per taak flink verlagen. De prijs hangt af van hoeveel tekst het model leest en terugstuurt. Zet een bedrijf Sol in voor veel taken? Dan betaalt het misschien minder dan met Astra. Dat geldt alleen als Sol goed genoeg werkt voor die taken. 'Bijna even goed' gaat alleen over de taken die OpenAI noemt. De lagere prijs bewijst dus niet dat Sol voor elk werk even goed is als Astra. De bron zegt ook niet wat een gemiddelde kantoortaak kost. Er is geen vergelijkende test voor een gewone mail of een korte samenvatting. OpenAI houdt Astra achter om veiligheidsredenen. Maar de bron legt niet uit welke risico's daartoe leidden. Voor werknemers telt dus vooral welk model hun werkgever toestaat, en waarvoor. Vraag je beheerder welk model jullie gebruiken. Vraag ook of de kosten per taak verschillen. En vraag hoe die keuze wordt gecontroleerd. Doe dat voordat je gevoelige of belangrijke taken aan een AI-model overlaat.
Achtergrond voor abonneesVeel nieuws gaat deze week over keuzes die ergens anders worden gemaakt. Welk model kiest je werkgever? Welke vaste instructies slaat een tool op? Welke afspraken maken bedrijven zelf? Jij kunt er zelf iets mee. Vraag je beheerder welk AI-model jullie gebruiken en of de kosten per taak verschillen. Loop opgeslagen instructies na voordat je ze breed gebruikt, zoals een Gemini-skill. Controleer een AI-antwoord bij een tweede bron. Houd bij waar beschermd materiaal vandaan komt. Publiceer je een AI-beeld namens je organisatie? Controleer dan eerst feiten en toestemming. En vraag welke AI-training er bij jullie is. Een vrijwillig akkoord of een lagere prijs zegt nog niet dat een tool goed genoeg is voor jouw werk.
OpenAI DevDay: 'dots' (AI-hulpjes die altijd aan staan), ChatGPT Space en 20+ nieuwe functies
Op 29 september liet OpenAI op DevDay meer dan 20 producten zien. De kern is 'dots'. Dat zijn agents in ChatGPT die altijd aan staan. Agents zijn AI-hulpjes die zelf taken voor je uitvoeren. Ze verzetten namens jou afspraken, boeken vluchten of passen code aan. Er komt ook ChatGPT Space. Dat is een gedeelde werkruimte. Daar werken teams, ChatGPT en dots samen aan projecten. Verder is er een Decisions API. Een API is een koppeling met andere software. Hiermee laten bedrijven kleine keuzes die steeds terugkomen aan AI over. Plugins (uitbreidingen) werken als complete apps in ChatGPT. De lancering valt in een tijd van ophef. Die gaat over de vraag hoe goed je AI kunt controleren die zelfstandig werkt.
Achtergrond voor abonneesGemini laat je vaste instructies hergebruiken
Google brengt wereldwijd skills naar de Gemini-chat. Een skill is een opgeslagen set instructies voor een taak die steeds terugkomt. Je kunt zo'n set uit een gesprek laten maken. Daarna start Gemini hem vanzelf als je een passende opdracht typt. Volgens Google vervangen skills de eerdere Gems. Op het werk kan dit handig zijn bij teksten die terugkomen. Denk aan rapportages, mails of offertes. Je hoeft je aanwijzingen dan niet steeds te herhalen. Maar een skill die vanzelf start, kan de uitkomst sturen. Dat kan ook gebeuren als je niet precies merkt welke skill is gestart. Een fout in de opgeslagen aanpak kan bovendien bij meerdere opdrachten terugkomen. De bron zegt niet welke controle Gemini doet voordat een skill start. Ze noemt ook geen regels voor toegang of voorwaarden voor een abonnement. Zie een skill daarom als een vaste werkinstructie die je moet nalopen. Het is geen garantie dat elke uitkomst klopt. Bekijk deze week een skill. Pas de instructies aan op jullie werkwijze. Loop de tekst met je team na voordat je hem breed gebruikt.
Achtergrond voor abonnees
Vrijwillig akkoord belooft controles, maar niemand dwingt ze af
Trump en zes AI-bedrijven tekenden op 29 september een vrijwillig veiligheidsakkoord. Het gaat om OpenAI, Google, Anthropic, Meta, Nvidia en xAI. Zij beloven interne controles op hun krachtigste modellen. Ook beloven ze externe beoordelaars en een veiligheidscommissie in hun bestuur. De afspraken staan niet in de wet. Er zijn geen straffen en geen deadlines. En de bedrijven kiezen zelf hun beoordelaars. Een externe controle klinkt onafhankelijk. Maar hoe streng ze is, hangt af van hoe bedrijven de afspraken invullen. Dit heet zelfregulering: bedrijven spreken zelf af welke controles ze doen. Dat is iets anders dan een bindende regel. Zo'n regel kan een toezichthouder afdwingen. Een toezichthouder is een instantie die controleert of regels worden nageleefd. De bron zet de Europese AI-wet ertegenover. Die wet is wel juridisch bindend. Voor Nederlandse werknemers verandert er door het akkoord niet direct iets. Haal interne afspraken en wettelijke plichten niet door elkaar. Vraag je werkgever welke afspraken gelden voor jullie AI-tools. En vraag wie daarop toeziet.
Achtergrond voor abonnees
Amerikaanse rechter wijst beroep over AI-training af
Een Amerikaans hof van beroep deed uitspraak. Dat hof heet het Third Circuit. De zaak was Thomson Reuters tegen Ross Intelligence. Het ging om een AI-zoekmachine die was getraind op beschermde koppen uit Westlaw. Volgens het hof valt dat niet onder fair use. Fair use is een Amerikaanse regel. Die kan bepaald gebruik van beschermd werk zonder toestemming toestaan. Het hof zei nadrukkelijk dat de zaak niet over generatieve AI ging. Dat is AI die zelf nieuwe teksten of beelden maakt. Toch verwachten juristen dat andere lopende zaken deze redenering gaan aanhalen. Dat geldt ook voor zaken over muziek. Dit is de eerste uitspraak in hoger beroep over deze kwestie. Maak je met AI teksten of beelden? Dan verandert er niet meteen een Nederlandse regel. De uitspraak gaat over een Amerikaanse zaak, een bepaald product en bepaald beschermd materiaal. Zie haar dus niet als algemene toestemming of als algemeen verbod. Wel kan de redenering invloed krijgen als partijen haar in andere zaken gebruiken. Werk je met beschermd materiaal? Houd dan bij waar het vandaan komt. En vraag vooraf welke bronnen zijn gebruikt.
Achtergrond voor abonneesAI-nepbeeld van politieke tegenstander leidt tot juridische dreiging
In de Verenigde Staten plaatste een Congreslid een nepbeeld dat met AI was gemaakt. Het beeld schreef zijn tegenstander valse standpunten toe. Daarna kreeg het Congreslid een sommatiebrief. Dat is een formele eis om iets te doen of te laten. Dit is een van meer gevallen waarin klachten volgen op AI-campagnebeelden. De zaak laat zien dat een beeld niet onschuldig is omdat een computer het maakte. Een overtuigend beeld kan iemand iets laten zeggen of doen wat niet waar is. Wordt zo'n beeld openbaar gedeeld? Dan kan die persoon dreigen met juridische stappen. De bron beschrijft geen uitspraak van een rechter en noemt geen nieuwe regel. Ze zegt ook niet op welke juridische grond de brief steunt. En ze zegt niet hoe de zaak afloopt. Trek er dus geen harde conclusie uit over de Nederlandse wet. Op het werk geldt wel dezelfde waarschuwing als je namens een organisatie iets publiceert. Controleer de feiten en de toestemming voordat je een AI-beeld publiceert. Laat een collega dat nalopen.
Achtergrond voor abonneesWerkgevers verwachten vooral dat taken veranderen
Workday bracht een rapport uit. Daarin verwacht 40 procent van de bedrijfsleiders dat AI meer uit de huidige medewerkers haalt. 28 procent verwacht minder personeel. Dat zijn twee verschillende uitkomsten. De vraag naar basale AI-vaardigheden daalde volgens het rapport met 25 procent. Dat was na een piek in januari. De vraag naar praktische vaardigheden steeg juist met 51 procent. Dan gaat het om AI-tools bouwen of werk automatisch laten verlopen. Het rapport ziet voor werknemers een verschuiving. Het gaat minder om weten hoe AI werkt, en meer om AI praktisch inzetten. De cijfers beschrijven verwachtingen en gevraagde vaardigheden. Ze voorspellen niet wat er met een bepaalde baan gebeurt. Lees de percentages dus niet als baangarantie of als dreiging. De cijfers zeggen ook niet welke training elke werknemer nodig heeft. Kies deze week een taak die steeds terugkomt. Bespreek met je team waar AI tijd kan besparen. Bespreek ook welke controle nodig blijft. En vraag hoe jouw werkgever AI invoert en welke praktische kennis hij verwacht.
Achtergrond voor abonneesFinanciële beslissers gebruiken AI, maar controleren vaak
Een onderzoek ondervroeg ruim 800 financiële beslissers. Van hen zei 51,5 procent AI te gebruiken voor fiscale en financiële informatie. Dat is meer dan het deel dat de Belastingdienst raadpleegt. Het is wel iets minder dan het gebruik van Google en andere zoekmachines. Ruim zes op de tien controleren AI-antwoorden vaak of altijd bij een tweede bron. Dat helpt om fouten op te merken. Tegelijk kent 53,6 procent de plicht rond AI-geletterdheid niet. AI-geletterdheid betekent genoeg weten van AI om er goed mee om te gaan. Volgens de bron staat die plicht in artikel 4 van de Europese AI-wet. Slechts 6,4 procent zegt alle medewerkers al te hebben opgeleid. De cijfers gaan over financiële beslissers, niet over alle werknemers. Ze bewijzen ook niet dat jouw werkgever tekortschiet. Wel laten ze zien dat gebruik en training uit elkaar lopen. Controleer deze week een AI-antwoord bij een tweede bron. En vraag je werkgever welke AI-training er is.
Achtergrond voor abonneesAI en techniek, in klare taal.
Dit is jouw AI in klare taal-editie.
Mijn inklaretaal
inklaretaal · Amsterdam · © 2026