Student-editie
SURF bouwt vanaf januari 2027 een eigen AI-omgeving voor mbo, hbo en wo, terwijl juristen in Tilburg en Maastricht generatieve AI juist uit de collegezaal willen houden.
SURF AI komt in januari 2027: je school kiest straks zelf welk model jij mag gebruiken
Een gezamenlijke AI-omgeving voor mbo, hbo en wo, met eigen chatapp en een instelling die aan de knoppen zit.
SURF kondigde op 24 september SURF AI aan. Vanaf januari 2027 krijgen SURF-leden uit mbo, hbo en wo er toegang toe. Het is gebouwd samen met Npuls. SURF noemt het een veilige en verantwoorde AI-infrastructuur voor onderwijs en onderzoek. SURF AI bestaat uit twee delen. Het eerste is een AI-hub die applicaties, gebruikers en verschillende taalmodellen veilig met elkaar verbindt. Daarbij gaat het onder meer om open-weight modellen: modellen waarvan de makers de interne waarden openbaar hebben gemaakt. Het tweede deel is eduGenAI, een chatapplicatie die je gewoon als chatvenster gebruikt. Belangrijk detail: je instelling bepaalt zelf tot welke taalmodellen jij toegang krijgt, op basis van publieke waarden zoals autonomie, transparantie, privacy en inclusie. Voor jou betekent dit op termijn een chatomgeving van je eigen school of universiteit, als alternatief voor tools zoals ChatGPT. Vraag bij je opleiding of studentenraad na of jouw instelling meedoet. Zo'n hub is een tussenlaag: jij typt je vraag in eduGenAI, de hub stuurt hem door naar een taalmodel en geeft het antwoord terug. Het model zelf verandert niet, wel de afspraken eromheen: welke modellen erachter hangen, wie gegevens verwerkt en wat ermee mag gebeuren. Omdat instellingen zelf kiezen welke modellen aanstaan, kan de ene opleiding een ander aanbod hebben dan de andere. Open-weight modellen zijn aantrekkelijk omdat een instelling ze zelf kan draaien, in plaats van vragen naar een extern bedrijf te sturen. Let op drie dingen: januari 2027 is nog ver weg, dus dit lost niets op voor je tentamens dit jaar; een veilige omgeving zegt niets over wat je opleiding toestaat bij opdrachten, dat staat in je studiehandleiding; en het blijft hetzelfde soort taalmodel, met dezelfde neiging om iets zelfverzekerd fout te zeggen. De winst zit in zeggenschap en privacy, niet in betere antwoorden.
Achtergrond voor abonneesDeze editie draait om wie de knoppen in handen heeft bij AI. SURF bouwt een eigen chatomgeving voor onderwijs, waarbij je instelling zelf bepaalt welke taalmodellen je mag gebruiken. Tegelijk laten andere berichten zien dat toegang geven ook risico's meebrengt: AI-agents die beveiliging omzeilen, nepsollicitaties met schadelijke code, en deepfakes die oplichting overtuigender maken. En terwijl Google leren met AI makkelijker maakt via Study notebooks, willen rechtenjuristen AI juist buiten de collegezaal houden. De rode draad: hoe meer AI toegang krijgt tot jouw gegevens en accounts, hoe belangrijker het wordt om zelf te controleren wat er precies gebeurt.
Amerikaans wetsvoorstel wil 'superintelligentie' verbieden, met celstraf tot twintig jaar
Senator Bernie Sanders en Congreslid Greg Casar dienden op 23 september de 'Ban Artificial Superintelligence Act' in, een voorstel van 19 pagina's. Het wil AI-systemen die menselijke denkprestaties op de meeste terreinen overtreffen permanent verbieden. Ook wil het de bouw van geavanceerde AI-systemen tijdelijk pauzeren, totdat een nieuw Amerikaans ministerie voor AI toezicht en veiligheidsregels heeft opgesteld, met een eigen AI-minister. Op overtreding staat de 'corporate death penalty', plus tot twintig jaar gevangenisstraf: vergelijkbaar met straffen voor het illegaal bouwen van kernwapens. Het voorstel komt terwijl ook de Chinese president Xi Jinping tegenover Trump benadrukte dat AI onder menselijke controle moet blijven. AI-toezicht staat dus nu ook op de agenda tussen de VS en China. Volg dit als je iets met techniek, recht of bestuur studeert: dit bepaalt straks het speelveld van je vak. Een verbod op 'superintelligentie' vraagt eerst om een definitie. Dit voorstel kiest een prestatiegrens: systemen die mensen op de meeste denktaken overtreffen. Het kiest voor een pauze vooraf in plaats van straf achteraf, met toezicht bij een nieuw federaal departement. Dat verschilt van de Europese AI Act, die per risiconiveau regels stelt in plaats van een categorie te verbieden. Let op: een voorstel indienen is geen wet aannemen. Het gaat om twee indieners, en het geldt alleen in de VS. Voor jou is vooral de richting relevant: toezicht op de zwaarste modellen wordt een politiek hoofdonderwerp, ook in landen die tot nu toe vooral op snelheid inzetten.
Achtergrond voor abonneesDit is een voorproefje.
Abonnees lezen de hele Student-editie: alle verhalen, en bij elk de achtergrond in klare taal.
Schrijf je in →Nog niet zover? Lees eerst de gratis brief →
AI en techniek, in klare taal.
Dit is de Student-editie. Abonnees lezen bij elk bericht de achtergrond, in klare taal.
Inschrijven
inklaretaal · Amsterdam · © 2026