Onderwijs-editie
AI-gebruik in scripties groeit, maar een detectiescore bewijst geen fraude.
AI-tekst in scripties maakt toetsen lastiger
Onderzoek vindt veel AI-tekst, maar detectoren leveren geen hard bewijs.
RTL liet honderden masterscripties van twaalf Nederlandse universiteiten onderzoeken met Pangram. Dat programma probeert te herkennen of een tekst door AI is geschreven. Bij een op de vijf scripties schreef een chatbot meer dan de student. Zes procent leek bijna helemaal door AI gemaakt. Twee afgestudeerden zeiden dat ChatGPT en Claude 86 en 90 procent van hun scriptie schreven. Minister Letschert noemt dit fraude en wil dat universiteiten ingrijpen.
Toch bewijst een score van een detector geen fraude. Volgens de Raad van State moet fraude buiten redelijke twijfel vaststaan. Een rode score alleen is niet genoeg. De UvA staat AI onder voorwaarden toe. De regels verschillen per faculteit. Daarom kiezen docenten vaker voor mondelinge gesprekken en verdedigingen. Laat leerlingen deze week een deel van een schrijfopdracht in de les maken. Of vraag ze hun keuzes mondeling uit te leggen.
Pangram zoekt naar patronen die het programma koppelt aan AI-tekst. De uitslag is een schatting, geen bewijs. Onafhankelijke onderzoekers zagen dat detectoren menselijke teksten soms onterecht als AI aanwijzen. Ook kan iemand AI-tekst herschrijven, zodat een detector die minder goed herkent. Een score zegt dus niet zeker wie de tekst schreef. De bron noemt een echt risico: studenten kunnen onterecht als fraudeur worden gezien. De Raad van State oordeelde dat fraude buiten redelijke twijfel moet vaststaan. Een detectoruitslag alleen is te weinig bewijs.
Studenten vinden bovendien manieren om detectoren te omzeilen. Op TikTok staan veel Nederlandse video's die uitleggen hoe je een AI-tekst menselijk laat lijken. Er zijn ook betaalde programma's, humanizers genoemd, die een AI-tekst herschrijven. De makers beloven slagingspercentages tot 97 procent, maar die claims zijn nooit onafhankelijk getest. Turnitin rolde in februari 2026 een update uit die herschreven AI-tekst beter herkent.
Erasmus Magazine nam het onderzoek van RTL over. Daarin bevat 59 procent van de onderzochte masterscripties sporen van generatieve AI. Bij 14 procent kwam meer dan de helft van de tekst van een chatbot. RTL scande steeds 3.000 woorden per scriptie, terwijl een scriptie 10.000 tot 20.000 woorden telt. Wetenschappers noemen Pangram voorzichtig, want minder dan de helft van volledig door AI geschreven teksten wordt herkend.
Achtergrond voor abonneesBij scripties kan een detector een signaal geven, maar de score bewijst niet wie de tekst schreef. Bespreek daarom met leerlingen hoe zij tot hun werk kwamen. En als een bericht onverwacht om geld of gegevens vraagt, controleer het via een contactroute die je al kent. Een bekende stem of een vertrouwd gezicht is niet altijd bewijs.
Politie waarschuwt voor nepstemmen en nepgezichten
Interpol waarschuwt voor oplichters die met AI de stem of het gezicht van bekenden nadoen. Zo kunnen ze zich voordoen als een collega die om een spoedoverschrijving vraagt, of als een familielid in nood. De politie noemt drie signalen: tijdsdruk, geheimhouding en vreemde betaalmethoden. Het advies is om via een ander kanaal te controleren wie je echt spreekt. Oplichters hebben weinig materiaal van iemand online nodig om overtuigende nepbeelden, video's en geluidsopnamen te maken. Een vertrouwd gezicht of bekende stem bewijst dus niet meer wie contact zoekt. De campagne gaat over verzoeken om geld, wachtwoorden of persoonlijke gegevens. Volgens de bron zijn zulke beelden en stemmen soms moeilijk van echt te onderscheiden. De politie adviseert om bij een onverwacht verzoek een vertrouwd nummer te bellen. Gebruik niet de gegevens die de beller zelf geeft.
Achtergrond voor abonneesDit is een voorproefje.
Abonnees lezen de hele Onderwijs-editie: alle verhalen, en bij elk de achtergrond in klare taal.
Schrijf je in →Nog niet zover? Lees eerst de gratis brief →
AI en techniek, in klare taal.
Dit is de Onderwijs-editie. Abonnees lezen bij elk bericht de achtergrond, in klare taal.
Inschrijven
inklaretaal · Amsterdam · © 2026