Juristen-editie
Een rechter-commissaris in Rotterdam zegt dat een prompt in ChatGPT vertrouwelijkheid kan slopen, terwijl de AI-bazen zelf op de rem trappen en Brussel de eerste AI Act-inspecties start.
Rechter: wat je in ChatGPT typt, kan zijn verschoningsrecht verliezen
De rechtbank Rotterdam ziet het invoeren van vertrouwelijke informatie in ChatGPT als openbaar maken.
In een strafzaak oordeelde de rechter-commissaris van de rechtbank Rotterdam dat vertrouwelijke, verschoningsgerechtigde informatie haar beschermde status kan verliezen zodra iemand die in ChatGPT invoert. Aanleiding was een beslagene die via een prompt een reactie liet opstellen, kennelijk bedoeld voor een verschoningsgerechtigde. In de gegenereerde tekst stond ook diens naam. De rechter-commissaris overweegt dat een extern AI-systeem zoals ChatGPT zowel de ingevoerde als de gegenereerde informatie kan opslaan en gebruiken om het model te trainen. Daarmee is het volgens de rechter-commissaris niet langer besloten communicatie. Voor advocaten, notarissen en andere geheimhouders is dit het eerste Nederlandse signaal dat het gebruik van een publieke chatbot niet alleen een tuchtrechtelijk risico is, maar ook het verschoningsrecht kan raken in een concrete zaak. Het verschoningsrecht beschermt communicatie tussen cliënt en geheimhouder. De redenering is dat je die beslotenheid zelf doorbreekt als je de tekst bij een derde partij neerlegt die hem bewaart en mag hergebruiken. Het gaat dus niet om wat de AI antwoordt, maar om waar de tekst terechtkomt. Ook het antwoord telt: de naam van de geheimhouder stond in de gegenereerde tekst en werd zo onderdeel van de opgeslagen gegevens. Dit is een beslissing in één zaak, geen arrest van de Hoge Raad. Reken er dus niet op dat de lijn vaststaat. Maar het risico is asymmetrisch: je wint weinig met een publieke chatbot en in beslag genomen data kun je niet terugdraaien. De grens ligt bij de opslag- en trainingsvoorwaarden van de tool. Een omgeving die contractueel vastlegt dat invoer niet wordt bewaard of hergebruikt, staat er anders voor dan een gratis consumentenaccount, maar dat verschil moet je wel kunnen aantonen.
Achtergrond voor abonneesDeze editie laat zien dat het gebruik van AI-tools niet vrijblijvend is voor juristen. Een rechter-commissaris oordeelde dat vertrouwelijke informatie haar beschermde status kan verliezen zodra je die in een publieke chatbot invoert, omdat de aanbieder de tekst kan opslaan en hergebruiken. De Raad voor de rechtspraak bevestigt dat de wet hier nog geen antwoord op heeft. Tegelijk starten de eerste AI Act-inspecties, waarschuwen AI-bazen zelf voor te snelle ontwikkeling, en blijkt uit onderzoek dat juist onervaren medewerkers het meest op AI leunen. De rode draad: controleer altijd waar je tekst terechtkomt en wie de uitkomst nakijkt.
Raad voor de rechtspraak: de wet loopt achter op de techniek
De Raad voor de rechtspraak waarschuwt in een wetgevingsadvies over het wetsvoorstel voor de Tweede Aanvullingswet Nieuw Wetboek van Strafvordering dat de regels rond verschoningsgerechtigde informatie sterk achterlopen op de techniek. Daardoor dreigt het opsporingsproces in sommige strafzaken vast te lopen. De Raad legt het verband met praktijkgevallen waarin AI-tools zoals ChatGPT een rol spelen bij de beoordeling van inbeslaggenomen digitale gegevens. Bij inbeslagname moet iemand bepalen welke gegevens onder het verschoningsrecht vallen en welke niet. Dat was al lastig bij mail en telefoons. Komt daar een AI-tool bij, dan staan fragmenten van dossierinformatie ook nog bij een externe aanbieder. De vraag wordt dan niet alleen wat er beschermd is, maar ook waar het staat en wie het al heeft gezien. Een advies van de Raad is geen wet, dus er verandert deze week niets aan je verplichtingen. Wel weet je nu dat de wetgever hier nog geen antwoord op heeft, en dat je zelf de grens moet trekken. Wachten op nieuwe regels is geen veilige strategie, want een beslissing van een rechter-commissaris komt eerder dan een wetswijziging.
Achtergrond voor abonneesDit is een voorproefje.
Abonnees lezen de hele Juristen-editie: alle verhalen, en bij elk de achtergrond in klare taal.
Schrijf je in →Nog niet zover? Lees eerst de gratis brief →
AI en techniek, in klare taal.
Dit is de Juristen-editie. Abonnees lezen bij elk bericht de achtergrond, in klare taal.
Inschrijven
inklaretaal · Amsterdam · © 2026